گزارشی از تکنیسین های خانم در ایران

تکنیسین خانوم در ایران

در ایران، با وجود موانع فرهنگی، اجتماعی و ساختاری، حضور زنان در حوزه‌های فنی و تکنیکی طی سال‌های اخیر رو به افزایش بوده است. طبق گزارش مرکز آمار ایران (۱۳۹۹)، زنان شاغل در بخش‌های فنی بیشتر در رشته‌هایی حضور دارند که با فناوری اطلاعات، صنایع غذایی، طراحی داخلی، آرایش و بهداشت فردی، و برق‌کاری سبک مرتبط هستند. در این میان، بیشترین حضور تکنسین‌های زن در حوزه فناوری اطلاعات و تعمیرات رایانه مشاهده می‌شود. این بخش به دلیل امکان کار در محیط‌های نسبتاً امن و تمیز، انعطاف‌پذیری بالا و نیاز فزاینده بازار، یکی از جذاب‌ترین حوزه‌ها برای زنان فنی است (مرکز آمار ایران، سالنامه آماری اشتغال، ۱۳۹۹).

همچنین رشته‌هایی مانند طراحی دکوراسیون داخلی و نصب تجهیزات سبک خانگی مانند دوربین‌های مداربسته، آیفون تصویری و سیستم‌های اعلام حریق نیز از جمله مشاغل فنی هستند که زنان در آن فعالیت می‌کنند. بسیاری از این فعالیت‌ها تحت عناوینی مانند “نصاب خانم” یا “تکنسین خانم برای منازل” در سایت‌های خدماتی مانند فنی یار، سنجاق، استادکار و آچاره تبلیغ می‌شوند. این نوع خدمات بیشتر مورد استقبال خانواده‌ها و مشتریانی قرار گرفته که ترجیح می‌دهند خدمات داخل منزل را از سوی زنان دریافت کنند (پایگاه خبری تجارت‌نیوز، ۱۴۰۱).

از دیگر حوزه‌های مورد علاقه تکنسین‌های زن می‌توان به صنایع غذایی و فرآوری محصولات خانگی اشاره کرد، که با ترکیبی از مهارت‌های فنی و خلاقانه، به ویژه در میان زنان کارآفرین خانگی محبوبیت دارد.

با اینکه حضور تکنسین‌های زن در مشاغل سنتی‌تری مانند لوله‌کشی، برق‌کاری صنعتی یا تعمیرات موتورخانه کمتر دیده می‌شود، اما برخی زنان پیشگام در قالب کارگاه‌های آموزش فنی‌وحرفه‌ای این مسیر را نیز آغاز کرده‌اند (سازمان فنی و حرفه‌ای کشور، گزارش عملکرد ۱۴۰۰).

در مجموع، اگرچه هنوز محدودیت‌هایی برای حضور گسترده زنان در برخی مشاغل فنی سنگین وجود دارد، اما زمینه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، طراحی داخلی و نصب تجهیزات سبک خانگی، حیطه‌هایی هستند که تکنسین‌های زن در ایران حضور پررنگ‌تری در آن دارند.